Lawenda to jedna z najpopularniejszych roślin ogrodowych. Nic w tym dziwnego, bo nie tylko pięknie wygląda, ale też zniewalająco pachnie. A kiedy kwitnie, to przyciąga do naszego ogrodu motyle i pszczoły, więc nawet w środku miasta można poczuć się jak na wiejskiej łące. Kiedy sadzić lawendę, jak ją pielęgnować i jak przycinać, by każdego roku była coraz bardziej okazała?

O lawendzie słów kilka

Jeśli tulipany, to Holandia, a jeśli lawenda to oczywiście Prowansja. Ta francuska kraina odwiedzana jest przez turystów właśnie z powodu niezwykle urokliwych pól lawendy, a także oliwnych gajów, winnic, średniowiecznych zamków i zapierających dech krajobrazów. Kawałek Prowansji możemy mieć we własnych ogródku, bo lawenda bardzo dobrze znosi polski klimat. Pamiętać tylko trzeba o tym, by wybierać rośliny odporne na mróz.

W naszym ogródku możemy zdecydować się na dwa gatunki lawendy – wąskolistną i szerokolistną. Ta pierwsza jest bardziej popularna, ponieważ lepiej znosi mrozy, a w dodatku zapach jej kwiatów jest słodszy. Lawenda szerokolistna sprawdza się w uprawie doniczkowej. Oprócz tych dwóch odmian możemy również kupić tzw. lawendę pośrednią, która dobrze znosi mrozy, ale niestety jest trudniejsza do zdobycia. Co ciekawe – wszystkich gatunków lawendy jest ponad 40 i różnią się one między sobą przede wszystkim wymaganiami oraz zawartością olejku.

Pola lawendy

Lawendowe pola w Prowansji zachwycają wyglądem i zapachem

Sadzenie lawendy i rozmnażanie

Lawendę sadzić można na trzy sposoby – najprościej, czyli kupując gotowe rośliny, trochę trudniej, a mianowicie poprzez podział kupionej rośliny lub poprzez wysiew z nasion, co polecamy najbardziej zaawansowanym i cierpliwym ogrodnikom. Pierwszy sposób raczej nie wymaga wyjaśnienia. Roślinę po prostu przesadzamy z doniczki do gruntu.

Jeśli chcemy podzielić jeden krzaczek, to należy w lecie odciąć zielone, niezdrewniałe wierzchołki rośliny. Następnie umieszczamy je w ukorzeniaczu (specjalnym preparacie), a potem w ziemi (w niewielkiej doniczce), podlewamy i czekamy aż się ukorzeni. Powinno zająć jej to niewiele ponad miesiąc. Drugim sposobem podziału lawendy – prostszym, choć nie tak znanym – jest rozmnażanie poprzez odkłady. W tym celu w lecie należy zgiąć dolne, zewnętrzne i zdrewniałe pędy aż do gleby i przysypać je delikatnie żyzną ziemią. Każdy zielony pęd (wyrastający ze zdrewniałej części) trzeba przywiązać do niewielkiego palika, dzięki czemu roślina będzie rosła pionowo. Na początku jesieni odkład powinien się ukorzyć, więc wystarczy zdrewniałą część odciąć od rośliny matecznej, delikatnie wykopać i posadzić w nowym miejscu.

Zwykle już jesienią, gdy pędy wypuszczą korzenie (pociągnięte mocno trzymają się w ziemi), sadzonki należy delikatnie wykopać, odciąć od rośliny matecznej i posadzić w wybranym miejscu.
Wysiew lawendy jest nieco trudniejszy, bo nie zawsze się udaje. Jednak jeśli chcemy spróbować, to nasiona albo wysiewamy do gruntu w listopadzie, albo wiosną. Jeśli robimy to wiosną, to wcześniej przez dwa miesiące należy przechowywać je w temperaturze ok. 0 stopni C, czyli poddać tzw. stratyfikacji.

Wymagania lawendy – miejsce i podłoże

Wiemy już, jak zdobyć pierwszą roślinę i jak ją rozmnażać, więc teraz czas na informacje o wymaganiach lawendy i wyborze najlepszego miejsca do sadzenia. Lawenda – jako roślina śródziemnomorska uwielbia słońce. Sadzenie jej w zacienionym miejscu nie jest więc dobrym pomysłem. Ponadto roślinie musimy zapewnić przepuszczalne podłoże. Jeśli w ogrodzie przeważa gleba gliniasta, to koniecznie trzeba rozluźnić ją piaskiem i zastosować warstwę drenażu, np. w postaci keramzytu. A pH gleby? Lawenda preferuje bardziej zasadowe podłoże. Zbyt kwaśne trzeba wapnować kredą lub dolomitem. Jeśli mamy do wyboru miejsce podmokłe lub suche, to lepiej zdecydować się na to drugie. Co prawda lawenda uwielbia wilgotne podłoże, ale zbyt duża ilość wody spowoduje gnicie korzeni. Lepiej posadzić ją na bardziej suchym podłożu i po prostu regularnie podlewać. Krzaczki lawendy sadzimy co ok. 30-40 cm.

Jak pielęgnować lawendę w ogrodzie

Lawenda pod względem pielęgnacji jest niezwykle wdzięczną rośliną. Wymaga naprawdę niewielkiego nakładu pracy, a cieszy nasze oczy kwitnieniem od czerwca do października. Jeśli tylko wybraliśmy odpowiednie miejsce dla naszych krzaczków i zapewniliśmy im dobre warunki, to pielęgnacja sprowadza się do całkowitych podstaw. Pamiętać należy o tym, by młode rośliny systematycznie podlewać. Te starsze dobrze zniosą nawet chwilową suszę, ponieważ mają świetnie rozwinięty system korzeniowy.

Konieczne jest oczywiście również systematyczne odchwaszczanie. Ponadto lawendę warto nawozić, szczególnie jesienią. Wystarczy podsypać ją kompostem. Jeśli korzystamy ze specjalnych nawozów wieloskładnikowych, to uważajmy na to, by nie zakwasiły one nadmiernie gleby. Może się tak stać, gdy nawóz zawiera sporo azotu. Ostatnią – bardzo ważną czynnością pielęgnacyjną – jest regularne przycinanie lawendy.

Jak i kiedy przycinać lawendę

Lawendę należy przycinać dwa razy do roku. Młode rośliny najpierw przycinamy późnym latem lub jesienią. Skracamy je mniej więcej do połowy, by odpowiednio się rozkrzewiły. Kolejne cięcie wykonuje się dopiero wtedy, gdy lawenda wypuści kwiatostany. Jeśli chcemy stworzyć pachnący bukiet, to ścinamy kwitnące pędy, a jeśli nam na tym nie zależy, to możemy ciąć już przekwitnięte. Pamiętajmy przy tym, by skracać lawendę wyłącznie o kwiatostany. Na większe “cięcie” przyjdzie czas wiosną. Wtedy to skracamy lawendę o ok. ⅓ długości i odpowiednio formujemy ją w kulę, ale nie możemy naruszać jej zdrewniałych części. Następnie w czasie kwitnienia warto przycinać chore lub obumarłe części, jeśli takie występują. Starsze okazy czasem trzeba przyciąć również ze zdrewniałymi pędami. Jeśli nie ulegną one regeneracji, to czas, by wymienić je na młodsze sadzonki.

Lawenda jest rośliną o imponującej żywotności. Jeśli dobrze o nią dbamy, to nawet po kilkunastu latach wygląda imponująco. Niemniej jednak, jeśli pojawia się u niej coraz mniej młodych pędów, to warto mocno ją przyciąć i zaobserwować, czy wypuści nowe pędy.

Przycinanie lawendy zapewnia dłuższe kwitnienie

Kwiatostany lawendy można wysuszyć i uzyskać z nich wspaniale pachnący bukiet